Prowadzenie i rozstrzyganie spraw o stwierdzenie nieważności małżeństwa należy do kompetencji sądów kościelnych, które prowadzą proces sądowy mający na celu ustalenie, czy faktycznie zaskarżone małżeństwo zostało zawarte nieważnie i pozostaje nieważne z punktu widzenia prawa kanonicznego. Sądy kościelne nie wydają orzeczeń rozwodowych, również dotyczy błędnego określenia "unieważnienie małżeństwa". Unieważnienie ślubu, unieważnienie małżeństwa kościelnego też rozwód kościelny są to sformułowania niewłaściwe i funkcjonują jedynie jako określenia potoczne. Proces kościelny, dotyczący procedowania w kwestii sakramentu małżeństwa, określamy jako proces stwierdzający nieważność małżeństwa. Prawomocny wyrok jest odpowiedzią na wysuniętą wątpliwość: czy dane małżeństwo jest nieważne z konkretnego tytułu prawnego - porady prawne. Odpowiedź pozytywna, zawarta w prawomocnym wyroku, upoważnia strony, do zawarcia nowego związku małżeńskiego z inną osobą.

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego rozpoczyna się, wniesieniem skargi powodowej do sądu kościelnego. Skarga powodowa - nie jest zapisem, czy zarysem historii małżeństwa w oparciu o rozkład pożycia małżeńskiego. Skarga powodowa to przede wszystkim, zapis argumentacji prawnej uzyskanej na podstawie interpretacji całości historii małżeństwa. Proces weryfikuje historię małżonków pod względem zasadności wystąpienia przesłanki procesowej, która najczęściej dotyczy wady zgody małżeńskiej. Jest to udowodnienie problematyki prawnej, która stwierdza, że zawarcie umowy małżeńskiej nastąpiło z wadą w oświadczeniu woli przez którąś ze stron. Proces kościelny orzeka ważność lub nieważność umowy małżeńskiej, proces nie orzeka winny strony ze związku małżeńskiego.

Przewodniczący trybunału, wydaje dekret o przyjęciu lub odrzuceniu skargi. Jeżeli skarga została przyjęta do przewodu sądowego, następuje proces sądowy, o czym strony zostają powiadomione i ustalony zostaje przedmiot sporu, czyli tytuł, z jakiego będzie prowadzony proces o nieważność małżeństwa. Obejmuje on etap instrukcji sprawy, gdzie sąd kościelny zbiera dowody, które pozwolą mu udzielić odpowiedzi na pytanie postawione w zawiązaniu sporu, czy zaskarżone małżeństwo z określonego tytułu jest faktycznie nieważne. Zeznania stron mają posłużyć sędziom trybunału do zweryfikowania autentyczności stanu faktycznego zapisanego w skardze powodowej. Po wyczerpaniu wszelkich środków dowodowych następuje publikacja akt sądowych , po czym zamknięcie postępowania dowodowego i przygotowanie sprawy do wyrokowania oraz samo wydanie wyroku, od którego strony mają prawo apelacji do trybunału ii instancji, jeżeli wyrok stwierdza ważność małżeństwa. Jeśli natomiast wyrok orzeka nieważność małżeństwa, wtedy apelację składa z urzędu obrońca węzła małżeńskiego,może się również zdarzyć, że jedna ze stron będzie mogła zawrzeć małżeństwo tylko za zgodą władzy kościelnej, tzn. ordynariusza lub sądu.

Prawnik Kanonista/Adwokat Kościelny : Kancelaria prawa kanonicznego obejmuje zasięgiem działania, wszystkie diecezje: Sąd Kościelny/ Sąd Metropolitalny/ Sąd Biskupi - Dotyczy m.in Diecezji: Białystok, Bydgoszcz, Kraków, Bielsko/Żywiec, Gniezno, Gliwice, Częstochowa, Drohiczyn, Elbląg, Ełk, Gdańsk, Opole, Kalisz, Poznań, Piła, Katowice, Kielce, Koszalin, Kołobrzeg, Legnica, Lublin, Łomża, Łowicz, Łódź, Olsztyn, Ostrowiec, Pelplin, Płock, Przemyśl, Radom, Rzeszów, Sandomierz, Siedlce, Sosnowiec, Szczecin, Słupsk, Stalowa Wola, Tarnów, Toruń, Warszawa, Włocławek, Wrocław, Zamość,Lubaczów, Zielona Góra/Gorzów Wlkp.